لنز هوشمندی که قند خون را از چشمتان می‌خواند

دنیای دیابت امروز ۱۵ تیر ۱۴۰۵ یک شوک شیرین دریافت کرد. شرکت کرۀ‌ای سامسونگ با همکاری یک استارتاپ پزشکی در سیلیکون‌ولی، لنز چشمی هوشمندی را روانه بازار کرده که به طور مداوم قند خون را از طریق مایع اشک اندازه‌گیری می‌کند و داده‌ها را مستقیم به گوشی موبایل می‌فرستد. این لنز که «گلوکولنز» (GlucoLens) نام دارد، از صبح امروز برای پیش‌فروش در ۲۰ کشور از جمله ایران (از طریق کانال‌های رسمی واردات تجهیزات پزشکی) در دسترس قرار گرفته است.

خداحافظی با سوزن‌های نوک انگشت؛ این شعاری است که روی جعبه لنز حک شده. سازوکارش به این شکل است که یک بیوسنسور فوق‌العاده نازک و انعطاف‌پذیر، در حاشیه لنز تعبیه شده که با آنزیم گلوکز اکسیداز کار می‌کند. وقتی اشک چشم روی لنز جاری می‌شود، گلوکز موجود در آن با آنزیم واکنش می‌دهد و یک سیگنال الکتریکی ضعیف تولید می‌کند. این سیگنال به یک میکروچیپ بی‌سیم در لنز منتقل می‌شود و سپس از طریق آنتن کوچکی که با بلوتوث کم‌مصرف کار می‌کند، به اپلیکیشن موبایل ارسال می‌شود. کل این فرایند آنقدر نامحسوس است که کاربر اصلاً متوجه چیزی نمی‌شود. لنز درست مثل یک لنز طبی نرم معمولی، با نسخه پزشک ساخته می‌شود و نیازی به باتری خارجی ندارد؛ انرژی خود را از یک شارژر بی‌سیم کوچک که شبهنگام کنار تخت قرار می‌گیرد، تأمین می‌کند.

نکته جذاب‌تر این است که اپلیکیشن همراه، هوش مصنوعی دارد. نه‌تنها قند خون لحظه‌ای را نشان می‌دهد، بلکه بر اساس الگوی نوسانات ۲۴ ساعته، روندهای خطرناک مثل افت قند شبانه را ۳۰ دقیقه زودتر پیش‌بینی می‌کند. فرض کنید خوابیده‌اید و ناگهان گوشی‌تان یک هشدار ملایم می‌دهد: «قند شما تا ۳۵ دقیقه دیگر به زیر ۷۰ می‌رسد، لطفاً یک میان‌وعده سبک میل کنید.» این قابلیت مخصوصاً برای والدینی که کودک دیابتی دارند، مثل یک فرشته نگهبان عمل می‌کند. در نسخه‌های بعدی قرار است لنز مستقیماً به پمپ انسولین هوشمند متصل شود و انسولین را خودکار تنظیم کند؛ یعنی عملاً یک پانکراس مصنوعی کاملاً غیرتهاجمی.

از نظر پزشکی، دقت لنز با استاندارد طلایی یعنی آزمایش خون وریدی مقایسه شده و اختلاف آن کمتر از ۵ درصد است که تأییدیه FDA و CE اروپا را گرفته. لنز یک بار مصرف نیست؛ عمر مفید آن ۹ ماه است و بعد باید تعویض شود. هزینه یک جفت لنز حدود ۳۵۰ دلار است که در مقایسه با هزینه سالانه نوارهای تست قند خون و دردسرهایش، خیلی مقرون‌به‌صرفه است. در کنفرانس امروز سئول، یکی از مهندسان پروژه با هیجان گفت: «ما می‌خواهیم مدیریت دیابت از یک کار طاقت‌فرسا به یک بخش بی‌صدا و خودکار از زندگی تبدیل شود.»